Agentiese KI: Gaan dit jou werk steel, of jou sterker maak?

Hoe jy saam met slim KI-agente kan werk om jou loopbaan te beskerm en jou waarde in die werkplek te vergroot

As jy vandag in Suid-Afrika werk, is dit heel normaal om oor jou toekoms te bekommer. Die werkloosheidsyfer is hoog, die ekonomie voel broos, en baie mense ervaar die regering en sy stelsel as iets wat teen jou werk, eerder as vír jou. Teen hierdie agtergrond klink kunsmatige intelligensie (KI) vir baie mense soos nóg ʼn bedreiging: iets wat jou werk vinniger oorbodig kan maak. Nou hoor ons ook van agentiese KI – stelsels wat nie net vrae beantwoord nie, maar selfs aksies kan uitvoer. Dit kan maklik voel asof die masjiene nou die laaste bietjie sekerheid uit jou hand neem. Maar daar is ʼn ander manier om daarna te kyk: as ons dit reg gebruik, kan agentiese KI gewone werknemers nie vervang nie, maar juis versterk.

Wat presies is agentiese KI?

Agentiese KI klink tegnies, maar die kernidee is eenvoudig. Dink aan ʼn digitale assistent wat nie net wag dat jy iets vra nie, maar self stappe kan neem binne en tussen verskillende stelsels. In plaas daarvan dat jy ure spandeer om e-posse te sorteer, data oor te tik, of dieselfde verslag elke maand van vooraf opstel, kan ʼn KI-agent byvoorbeeld, die data opspoor, dit in ʼn tabel verwerk, ʼn opsomming skryf en selfs ʼn konsep-e-pos voorberei. Jy bly steeds die persoon wat die verslag lees, beoordeel of dit sin maak en uiteindelik die finale besluit neem. Die rekenaar doen die herhalende, vervelige werk; jy fokus op die menslike en strategiese deel.

Hoekom soveel KI-projekte misluk

Tog sien ons wêreldwyd dat baie KI-projekte nie hul beloftes nakom nie. Verskaffers wys indrukwekkende demonstrasies, maar wanneer die stelsels in werklike ondernemings geïmplementeer word, voel dit skielik lomp, duur en onbetroubaar. Die probleem lê selde net by die tegnologie self; meestal is dit die omgewing waarin dit geplaas word. Data is dikwels deurmekaar of onvolledig, stelsels kommunikeer nie met mekaar nie, en belangrike prosesse leef net in mense se koppe of in los Excel-lêers. Dan word ʼn KI-agent by hierdie chaos gevoeg, met die verwagting dat dit orde moet bring.

Wanneer ondernemings nie duidelik besluit wat hulle met KI wil bereik nie, raak dinge nóg moeiliker. As die doel “kom ons toets ʼn agent” is, maar niemand kan op ʼn eenvoudige wyse verduidelik watter probleem opgelos moet word, hoe sukses gemeet word, en wie verantwoordelik is as iets verkeerd loop nie, dan groei frustrasie. Werknemers voel onseker, risikospanne raak senuweeagtig, bestuur begin oor koste wonder, en kort voor lank word die projek stilweg gestaak. Dit laat mense agter met die gevoel: “KI werk nie vir ons nie.”

Hoe slim agente jou daaglikse werk kan verlig

Agentiese KI hoef egter nie so te lyk nie. As dit reg beplan en bestuur word, kan dit groot verligting bring sonder om jou rol oorbodig te maak. Dink aan ʼn kliëntediensspan waar ʼn KI-agent outomaties basiese navrae kan hanteer: saldo-versoeke, adresveranderings, standaardvorms en eenvoudige polisvrae. In plaas daarvan dat jy dieselfde antwoord twintig keer per dag tik, beland die meer komplekse gevalle – waar iemand kwaad, bang of verward is – by jou. Dáár maak ʼn mens met empatie, ervaring en goeie oordeel die grootste verskil.

Dieselfde geld vir administratiewe en professionele werk. ʼn KI-agent kan jou help om dokumente te orden, kontrakte op te som, tenders te struktureer of eerste konsepte van verslae te skryf. Maar iemand moet steeds bepaal wat korrek, regverdig en sinvol vir die kliënt is. In plaas daarvan dat jy jou energie op tik- en soekwerk mors, kry jy meer ruimte vir dinkwerk, beplanning en verhoudings bou.

Vaardighede wat jou saam met KI onmisbaar maak

Die groot vraag is: Wat kan jy doen om in hierdie nuwe wêreld ʼn aanwins te bly?Eerstens: wees nuuskierig in plaas van bang. As jou werkgewer nuwe KI-instrumente toets, probeer deel wees van die gesprek. Vra hoe dit werk, watter data gebruik word en waar dit jou span werklik kan help. Mense wat kan verduidelik hoe KI praktiese waarde skep, word gou die mense na wie bestuur luister.

Tweedens: begin self met KI oefen en eksperimenteer, al is dit aanvanklik net op eenvoudige platforms in jou persoonlike kapasiteit. Leer hoe om goeie versoeke (‘prompts’) te skryf, hoe om antwoorde krities te beoordeel en hoe om KI te gebruik om jou eie take vinniger en beter af te handel. Hoe gemakliker jy raak om saam met KI te dink, hoe moeiliker is dit om jou as werknemer te vervang.

Derdens: bou doelbewus aan die vaardighede wat KI nie maklik kan naboots nie – empatie, spanwerk, konflikhantering, kreatiewe probleemoplossing en etiese oordeel. KI kan data analiseer, opsies voorstel en scenario’s bereken, maar dit kan nie besluit wat menslik reg en wys is nie. In ʼn onsekere ekonomie word hierdie menslike vaardighede jou grootste vorm van sekerheid.

ʼn Afrika-werklikheid: tussen vrees en geleentheid

In Suid-Afrika, en ook regoor Afrika, is die spanning tussen vrees en geleentheid rondom KI besonders sigbaar. Aan die een kant is daar ʼn baie werklike bekommernis: waar werk skaars is, klink outomatisering soos ʼn direkte bedreiging. Aan die ander kant bied agentiese KI ook die geleentheid om klein spanne meer produktief te maak, roetinewerk te verminder en selfs nuwe soorte werk te skep – veral vir jong mense wat gemaklik met tegnologie werk. Ons kan eenvoudig nie bekostig dat KI net nóg ʼn speelding vir topbestuur en konsultante word nie. Dit móét uiteindelik gewone mense help om beter te leef en te werk.

Agentiese KI: bedreiging of bondgenoot – wat kies jy?

Die kernboodskap is eenvoudig: agentiese KI gaan nie verdwyn nie. Ons kan kies om dit slegs as ʼn vyand te sien, of ons kan leer hoe om dit as ʼn bondgenoot te gebruik. Ondernemings dra die verantwoordelikheid om die grondslag reg te kry – met goeie data, duidelike prosesse en sterk beheer – sodat KI nie chaos veroorsaak nie. Maar elke individu het ook ʼn rol: om nuuskierig te wees, om nuwe vaardighede aan te leer en om menslikheid en oordeel in te bring waar tegnologie tekortskiet.

Uiteindelik gaan die vraag waarskynlik nie wees: “Het KI my werk gevat?” nie, maar eerder: “Het ek myself toegerus om saam met KI te werk?” As die antwoord “ja” is, kan agentiese KI jou nie net beskerm nie, maar jou ook ʼn sterker en meer waardevolle rol in jou onderneming gee.

Solidariteit is jou vennoot in die werkplek. Die KI-revolusie verander hoe werkplekke funksioneer, maar dit is nie ʼn doodskoot vir werksekerheid of jou indiensneembaarheid nie. Danksy voortgesette leer bly loopbaandeure vir jou oop. Solidariteit-lede het gratis toegang tot nagenoeg 150 praktiese kursusse wat jou help om relevant in die werkplek te bly. Skep jou gratis profiel op Solidariteit en leer jou toekoms oop.

Oor die outeur

Johan Steyn is al beskryf as “Afrika se voorste gedagte-leier in kunsmatige intelligensie.” As ʼn produktiewe skrywer, spreker en akademikus help hy gereeld organisasies om KI-tegnologie te verstaan en te implementeer. Hy dien tans as ʼn lid van ʼn werkgroep wat aanbevelings aan die regering doen oor ʼn nasionale KI-strategie vir Suid-Afrika.

Hy kan gekontak word deur ʼn e-pos te stuur na johan@aiforbusiness.net.