Fotokrediet: H.T.S. Tuine
Gekopieër
Pretoria-Tuine Ingenieurskool van Spesialisasie bou brug tussen skool, verdere studie en die bedryf
Onderhoud met mnr. Van der Nest, skoolhoof (28 Julie 2026)
Deur Johan Barnes
Vir my as organiseerder van die Solidariteit Onderwysernetwerk is dit belangrik om skole te besoek wat nie net ʼn unieke verhaal het nie, maar ook ʼn betekenisvolle bydrae tot die toekoms van jong mense maak.
Pretoria-Tuine Ingenieurskool van Spesialisasie, voorheen bekend as H.T.S. Pretoria-Tuine, is só ʼn skool – ʼn instelling wat daarop ingestel is om leerders beter toe te rus vir verdere studie, die wêreld van werk en die uitdagings van ʼn veranderende ekonomie.
Waarom het die skool verander?
Volgens mnr. Van der Nest het Pretoria-Tuine Ingenieurskool van Spesialisasie sowat nege jaar gelede aansoek gedoen om as ʼn Skool van Spesialisasie (SOS) erken te word. Die doel was om die gaping tussen skoolopleiding, verdere studie en die behoeftes van die bedryf te help oorbrug.
Die behoefte aan só ʼn model het ontstaan uit die besef dat leerders nie net akademies voorberei moet word nie, maar ook prakties toegerus moet word om hul indiensneembaarheid te verbeter. In Tshwane val die fokus veral op motorwerktuigkunde en vervaardiging, terwyl ander gebiede op ander spesialisvelde fokus. Hierdie benadering help skole om doelgerig te ontwikkel volgens die behoeftes van hul omgewing en die ekonomiese sektore waarin hulle funksioneer.
ʼn Fokus op indiensneembaarheid en multi-sertifisering
Een van die belangrikste dryfvere agter die verandering is dat baie leerders reeds in graad 9 vakke moet kies sonder dat hulle altyd seker is oor hul toekomsrigting. Sommige leerders se akademiese punte of finansiële omstandighede maak ʼn tradisionele universiteitspad moeilik, terwyl die bedryf terselfdertyd ʼn groot behoefte het aan jong mense met praktiese vaardighede.
Die SOS-model spreek hierdie uitdaging aan deur sterk klem te plaas op multi-sertifisering. Die ideaal is dat leerders teen matriek nie net oor ʼn matrieksertifikaat beskik nie, maar ook oor addisionele, geakkrediteerde sertifikate wat hul CV versterk en hul kanse op werk verbeter.
Dit sluit die ontwikkeling van praktiese én teoretiese kennis in. Mnr. Van der Nest wys daarop dat werkgewers dikwels na meer as net akademiese prestasie kyk. Selfs iets soos ʼn bestuurslisensie kan in sekere velde ʼn groot verskil maak. Baie leerders kom egter uit omstandighede waar hulle min of geen blootstelling aan bestuur het nie. Die skool poog daarom om leerders holisties toe te rus met vaardighede wat hul indiensneembaarheid verbeter.
Dieselfde beginsel geld vir ander spesialisareas, soos robotika en hommeltuigprogramme. Die doel is om aan leerders te wys dat hulle oor méér as net ʼn gewone skoolkwalifikasie kan beskik.
Wat beteken die verandering prakties?
Hoewel die skool nou as ʼn spesialisasieskool funksioneer, beteken dit nie dat die hele onderwysmodel totaal verander het nie. Die skool volg steeds die vereiste akademiese raamwerk, maar met ʼn sterker tegniese en beroepsgerigte fokus.
Volgens mnr. Van der Nest moet onderwysers by sulke skole voortdurend opgelei en opgeknap word om tred te hou met veranderinge in die tegniese wêreld. Pretoria-Tuine Ingenieurskool van Spesialisasie is in ʼn gunstige posisie omdat dit reeds ʼn gevestigde tegniese skool met nege spesialisrigtings was. Die uitdaging bly egter om genoeg kundige tegniese onderwysers te kry.
Die skool volg nie ʼn heeltemal ander kurrikulum as ander tegniese skole nie, maar die aanbieding van vakke word doelbewus geïntegreer met die leerder se spesialisrigting. Ongeveer 60% van die skooldag word op die leerder se spesialisveld gerig. Selfs vakke soos tale, wiskunde en wetenskap word só aangebied dat dit die tegniese fokus versterk.
Hierdie benadering help om die wisselwerking tussen vakke te verbeter en maak leer meer relevant. Leerders word nie net geleer om inligting te memoriseer nie, maar om probleme te identifiseer, krities te dink en oplossings te ontwikkel.
Probleemoplossing as deel van die kultuur
ʼn Voorbeeld hiervan is ʼn projek waar graad 11-leerders moes kyk na ʼn werklike probleem op die skoolterrein, naamlik water wat vanaf ʼn vleiland deur ʼn deel van die skoolgebied syfer. Hulle moes die probleem bestudeer, oplossings ontwikkel en binne ʼn maand terugvoer gee.
Sulke projekte help om ʼn probleemoplossingskultuur te vestig waarin verskillende vakgebiede saamwerk. Dit berei leerders nie net vir eksamens voor nie, maar ook vir die soort praktiese uitdagings wat hulle eendag in die werkplek sal moet hanteer. Terselfdertyd word leierskapvaardighede ook ontwikkel.
Volg die skool steeds KABV?
Ja. Leerders volg steeds die KABV-kurrikulum en verlaat die skool met ʼn volwaardige matrieksertifikaat.
Daarby bied die tegniese rigting verdere voordele. Volgens mnr. Van der Nest kan leerders wat daarna na ʼn universiteit van tegnologie gaan, in sekere gevalle reeds op ʼn vlak wees wat vergelykbaar is met die ou N3-rigting. Dit beteken hulle kan moontlik vinniger met verdere kwalifikasies soos N4 en hoër voortgaan.
In graad 8 en 9 volg leerders ook ʼn VOC-rigting (Vocational Occupational Curriculum), waar hulle blootstelling kry aan meganiese, siviele en elektriese rigtings. Dit help om ʼn breë grondslag te lê en ondersteun beter vak- en loopbaankeuses teen graad 10.
Die hart van die skool: hoop en rigting
Vir mnr. Van der Nest lê die hart van die skool nie net in tegniese opleiding nie, maar in die hoop wat dit aan leerders bied. Die skool bedien ʼn diverse groep kinders uit uiteenlopende omstandighede. Sommige kom uit bevoorregte omgewings, terwyl ander elke dag groot struikelblokke moet oorkom om net by die skool uit te kom.
Teenoor hierdie werklikheid staan die skool se roeping: om elke leerder te help om ʼn doel, rigting en toekomsvisie te vorm. Die ideaal is dat leerders die skool verlaat met meer as net kwalifikasies – ook met hoop en ʼn duidelike begrip van waarvoor hulle werk.
Die visie is ook om vennote uit die bedryf te kry om reeds van graad 10 af leerders te identifiseer en by hul ontwikkeling betrokke te raak. Só kry leerders vroeg blootstelling aan moontlike loopbaanrigtings en toekomstige werkgeleenthede, terwyl hulle gemotiveer word om doelgerig te werk.
Die grootste droom vir die skool
Mnr. Van der Nest se droom is dat die skool só bekend sal word vir die gehalte van sy leerders dat werkgewers van regoor Suid-Afrika en selfs die buiteland na Pretoria-Tuine Ingenieurskool van Spesialisasie sal uitreik en vra vir nog afgestudeerdes.
Sy wens is dat leerders ná skool onmiddellik in staat sal wees om hul drome met selfvertroue en bekwaamheid na te jaag.
Slotgedagtes
Mnr. Van der Nest spreek sy dank uit teenoor Solidariteit vir die rol wat die organisasie speel om die skool se verhaal verder te dra. Volgens hom bestaan daar steeds wanopvattings oor die skool, en hy nooi mense uit om self te kom sien wat daar daagliks gebeur: leerders wat hard werk, probleme oplos en doelgerig aan hul toekoms bou.
Hy sien ook groot waarde daarin om groter opedae aan te bied waar ondernemings die skool kan besoek, verhoudings kan bou en eerstehands kan sien watter potensiaal in die leerders opgesluit lê.
Ek was namens die Solidariteit Onderwysernetwerk by die openingsgeleentheid op 14 Augustus 2026 teenwoordig. Dit was ʼn besonder bemoedigende geleentheid waartydens die opgewondenheid, visie en entoesiasme van almal wat by die skool betrokke is, duidelik sigbaar was.